مصادره غیر مستقیم در آرای متعدد داوری صادر شده در خصوص دعاوی سرمایه گذاران خارجی علیه دولت های میزبان بررسی شد. با بررسی این دعاوی، به خصوص دعاوی نفتی ، که اخیراً مورد داوری قرار گرفت ، می توان دو اصل را استخراج کر د: اصل نخست این است که برخی قانون گذاری های عمومی می توانند به مصادره غیر مستقیم منجر شوند، به این معنا که به منزله یک اصل کلی مقررات عمومی به مصادر ه غیرمستقیم منجر نمی شوند، مگر اینکه به نحو غیرمنطقی وضع شده باشند . اصل دومی که دیوان های داوری به کار گرف تند، این است که شرط لازم برای مصادره خنثی سازی استفاده از سرمایه گذاری است. به این معنا که حداقل یکی از مؤلفه های اساسی حقوق مالکیت باید از بین رفته باشد و همچنین اینکه صرف کاهش در ارزش یک سرمایه گذاری حتی اگر مهم هم باشد ، مصادره غیر مستقیم محسوب نمی شود. اصول مذکور ، که تشریح شرایط وقوع مصادره غیرمستقیم اند، در نوع خود یک نوآوری در بررسی دعاوی مصادره غیرمستقیم محسوب می شوند. هدف از نگارش مقاله پیش رو بررسی این اصول است.
حمیدرضا علومی یزدی عرفان قاسم پور
اصل مصادره غیر مستقیم دعاوی دولت سرمایه گذاری مالکیت مقررات عمومی
  1. Brownlie, Ian, 2003, “Principles of Public International Law”, 6th Edition, New York: Oxford University Press.

  2. Abtahi. Robert, 2011, “Indirect Expropriations in the Jurisprudence of the Iran- United States Claims Tribunal”, Journal of Law and Conflict Resolution Vol. 3(7), pp. 80-88.

  3. Kunoy, Bjørn, 2006, “The Notion of Time in ICSID’s Case Law on Indirect Expropriation”, Journal of International Arbitration, Vol 23(4), pp. 337- 349.Available

  4. http://is.muni.cz/el/1422/podzim2011/MVV61K/um/20201574/Time_in_ICSID _indirecxt_exprop..pdf

در سال های اخیر دعاوی مرتبط با ملی سازی سرمایه گذاری ها، که در دهه های 1970 و 1980
به طور گسترده ای وجود داشتند ، جای خود را به دعاوی مربوط به قانون گذاری در باره
سرمایه گذاری خارجی و مصادره غیرمستقیم داده اند. سرمایه گذاران خارجی به طور فزاینده ای
دعاوی جبران خسارت براساس قانو ن گذاری های دولتی مانند اعما ل سیاست های مالیاتی
سخت یا اعمال محدودیت در استفاده از اموالشان را مطرح کرده اند، که به سلب مالکیت مالک
از مالش منجر نمی شود، اما ارزش مال سرمایه گذاری شده یا بهره مندی از حقوق مالکیت
سرمایه گذار را به گونه مؤثری تحت تأثیر قرار می دهد.اخیراً نیز دعاوی متعددی از سوی سرمایه گذاران خارجی علیه دولت آرژانتین به سبب
قانون گذاری های این دولت در بخش انرژی خود مطرح شده است که سرآمد آن ها ادعای
شرکت بین المللی ال پاسو انرژی 1 علیه جمهوری آرژانتین است که مرکز بین المللی حل و فصل
اختلافات سرمایه گذاری (ایکسید) 2در این خصوص رأی خود را صادر کرد.هدف از طرح پژوهش پیش رو، پرداختن به نظرهای دیوان های داوری و به طور اخص
اشاره به دو اصل محتوایی است که از سوی آن ها در مورد تشریح مفهوم م صادره غیر مستقیم
بیان شده است . در نهایت، این مقاله با بررسی آرای دیوان های داوری در این زمینه ، در پی
پاسخ به پرسش های ذیل است:
* بنا بر اصل نخست در رابطه با مفهوم مصادر ه غیر مستقیم ، که بیان می دارد بعضی از
مقررات کلی می توانند به مصادر ه غیرمستقیم منجر شوند، محدود ه این مقررات کلی کدام
است؟ و چه مقرراتی این ویژگی را دارند؟ و متعاقباً این اصل شامل چه استثنائاتی می شود؟
* همچنین در باره اصل د یگر، که مقرر کرده یک شرط لازم برای مصادر ه خنثی سازی
استفاده از سرمایه گذاری است، منظور از خنثی سازی و فاقد اثرسازی استفاده از سرمایه گذاری
چیست؟ و حدود و قلمرو آن در رابطه با مفهوم مصادره غیر مستقیم تا کجاست؟