گاهی عقود به دلایل متعدد منحل می‌شوند. یکی از دلایل انحلال عقود، شرط فاسخ است. بر این اساس طرفین شرط می‌ کنند اگر حادثه، فعل یا ترک فعلی رخ دهد عقد از بین برود. در این صورت با حصول معلق علیه، عقد منفسخ می‌گردد. در این موارد سبب انفساخ ارادی است و نتیجه به طور قهری ظاهر می‌گردد. در مورد صحت شرط فاسخ تردید وجود دارد که با استناد به اصل صحت، حدیث معروف نبوی و روایات وارد شده در مورد بیع شرط، می‌توان حکم به صحت آن نمود. مدت شرط فاسخ باید معلوم و معین باشد. به علاوه امکان درج آن در تمام قراردادها وجود ندارد. در مدتی که شرط فاسخ وجود دارد طرفین باید از انجام هر گونه عملی منافی با حق طرف دیگر خودداری کنند.
سید محمد اسدی نژاد جواد بهارلو قره بلطاقی
شرط فاسخ تعلیق معلق علیه انفساخ

انسانها برای رفع نیازهای خود، مجبور به انعقاد قراردادهایی با یکدیگر هستند. بر همین اساس هدف هر یک از طرفین آن است که قرارداد به طور کامل بین آنها اجرا گردد. لیکن گاهی قرارداد به دلایل عدیده ای منفسخ میگردد. یکی از این دلایل، شرط فاسخ است. در این مورد طرفین شرط میکنند اگر حادثه یا عملی در آینده رخ داد، عقد منعقد شده بین آنها منفسخ گردد. برای مثال، در عقد اجاره، موجر شرط میکند اگر قیمت خانه گران شود، عقد اجاره منفسخ گردد. یا منتفع شرط میکند اگر قیمت میوه ها در سال آینده ارزان شود، حق انتفاع از باغ معین که به او تعلق دارد منفسخ گردد. در این مورد عقد به محض تحقق معلق علیه منفسخ میشود. با توجه به اینکه در فقه راجع به شرط فاسخ بحث گسترده ای نشده است، در این مقاله سعی شده در مورد صحت شرط فاسخ از دیدگاه فقها وحقوقدانان؛ انواع شرط فاسخ و شرایط معلق علیه، بحث شود تا زوایای مبهم این موضوع روشن گردد. در ادامه از وظایف طرفین در دورانی که شرط فاسخ مستقر است و سرانجام از شرط فاسخ قهقرایی صحبت میشود. قبل از هرچیز لازم است گفته شود که گاهی اوقات سبب انفساخ عقود لازم، مواردی است که جنبه ارادی دارند. در این موارد، طرفین، وقوع حادثه یا پیدایش امری را موجب انفساخ عقد قرار میدهند. برای مثال، یکی از طرفین شرط میکند چنانچه در مدت معین فرزندش از سفر خارج بازگشت، عقد اجاره منفسخ گردد. به این نوع انفساخ، انفساخ ناشی از تراضی یا شرط فاسخ میگویند. وجه افتراق این نوع انفساخ با انفساخ قهری،جنبه ارادی سبب انفساخ است، هرچند که در هر دو مورد نتیجه ی آن به طور قهری حاصل و بدون دخالت اراده طرفین، عقد منفسخ میشود.....