برای تحقق هر جرمی احراز سه عنصر قانونی، معنوی و مادی از شروط لازم(ونه کافی) به حساب می آید که پس از احراز آن و ثبوت جرم در بادی امر مجازات مجرم به اذهان متبادر می گردد لیکن برای نیل به این مرحله از محاکمه قابلیت انتساب جرم به مجرم باید مورد بررسی قرار بگیرد تا بتوان مسئولیت کیفری را بر او تحمیل نمود که مسئولیت مورد نظر به مثابه پلی مجرم را به مجازات عمل موصول می سازد لذا از رهگذر رابطه ای که علل موجه و عوامل رافع مسئولیت با جرم و مسئولیت ناشی از آن دارند، بررسی مصادیق هر یک می تواند از اخلاط مباحث جلوگیری نماید بطوری که در بررسی وضعیت خاص صغار و مجانین این شبهه حادث می گردد که عدم مسئولیت کیفری این گروه بدلیل فقد ارداه، قصد و تقصیر جزایی(عنصر معنوی) بوده یا اهلیت جزایی آنها مخدوش می باشد که شناسایی هر یک در آثار مترتب بر آن حائز اهمیت می باشد.
محمد یعقوبی منصور
مسئولیت کیفری مسئولیت جزایی علل موجه جرم عوامل رافع مسئولیت عنصر معنوی جرم
  1. حق گستر

اعمال مجازات بر این اصل استوار است که عمل مرتکب بایستی از « قابلیت سرزنش اخلاقی » برخوردار باشد لذا صرفنظر از عناصر قانونی و مادی جرایم، پایه اصلی تشکیل جرم عنصر روانی می باشد که از آن بعنوان قصد نتیجه یا قصد ارتکاب اعمال مجرمانه یاد می گردد و در برخی موارد نمایانگر حالت خطرناک مجرم می باشد. در واقع عنصر روانی به رفتار مجرمانه در عالم واقع جهت می بخشد و احراز وجود یا فقد آن باعث ترتب آثار متفاوتی می گردد. لذا بر این اساس است که گفته می شود : « عمل مرتکب جرم نیست ؛ مگر آنکه ضمیر مرتکب نیز گناهکار باشد .»