روش‌های جبران خسارت در مسئولیت مدنی، که همانا شیوه‌های اجرای تعهد فاعل زیان می‌باشند، بر مبنای اهداف مسئولیت مدنی تعیین می‌گردند. اهداف موردنظر عبارت‌اند از: جبران کامل خسارت، جلب رضایت زیان‌دیده و بازگرداندن وضع پیشین وی. با توجه به اینکه اصالت این اهداف در نظام‌های حقوقی متفاوت است، شیوه‌های تأمین آن‌ها یکسان نیست. این راه‌ها به‌طور کلی عبارت‌اند از: جبران عینی یا اعادۀ وضع سابق که در اشکال مختلف نمود می‌یابد؛ و جبران معادلی که خود بر دو نوع، جبران غیرنقدی خسارت (دادن بدل و مثل) و جبران نقدی (پرداخت پول)، است. اصول کلی روش‌های یادشده در نظام‌های مختلف کم‌و‌بیش یکسان است، اما کیفیت استفاده از آن‌ها و ترجیحاتی که به هریک داده می‌شود، در نظام‌های حقوقی متفاوت است. دو شیوۀ اصلی جبران خسارت در عرض هم نیستند تا هرکدام از عامل زیان یا زیان‌دیده بتواند به میل خود یکی را اختیار کند. اما ترتیب تقدم و تأخر میان آن‌ها به نظم عمومی ارتباط ندارد؛ لذا طرفین می‌توانند برخلاف آن تراضی کنند یا دادگاه طریق متناسب را برگزیند (مادۀ 3 قانون مسئولیت مدنی).
سید حسین صفایی حانیه ذاکری نیا
اعاده وضع پیشین بدل جبران عینی جبران معادلی مثل

تردیدی وجود ندارد، شخصی که از فعل زیانبار متضرر شده است، میتواند جبران خسارت واردآمده را از عامل زیان مطالبه نماید. در حوزه مسئولیت مدنی قراردادی و غیرقراردادی شیوه های متعددی برای جبران خسارت بیان شده که گاهی قابل تسری به یکدیگر هستند. باید گفت در این راستا، حوزه مسئولیت مدنی قراردادی وامدار شیوه های جبران خسارت موردنظر در حوزه مسئولیت مدنی غیرقراردادی است. این شیوه ها که همانا روشهای اجرای تعهد فاعل زیان میباشند، بر مبنای اهداف مسئولیت مدنی تعیین میشوند. این هدفها عبارت اند از: جبران کامل خسارت، جلب رضایت زیاندیده و اعاده وضع پیشین وی. با توجه به اینکه اصالت این اهداف در نظامهای حقوقی متفاوت است، لذا شیوه های تأمین آنها یکسان نیست. این شیوه ها در یک دسته بندی کلی عبارت اند از: جبران عینی و جبران معادلی، که هریک در اشکال مختلفی نمود می یابد و در نظامهای مختلف حقوقی جایگاه متفاوتی در جبران خسارت های غیرقراردادی دارد. در تحقیق حاضر، مفهوم، اَشکال، ویژگیها و معایب هریک از دو شیوه کلی جبران خسارت (عینی و معادلی) همراه با بررسی تطبیقی در نظامهای حقوقی (کامنلا، نوشته، اسلام و ایران، و رویه قضایی بین المللی) به تفکیک بررسی میشود.