دولت در خدمت‌رسانی و انجام وظایف خود ناگزیر از انعقاد قرارداد است؛ در این قراردادها نیز مانند هر قرارداد دیگری وجود شرایط عمومی صحت قراردادها ضرورت دارد. علاوه بر این شرایط، ماده‌ی 79 قانون محاسبات عمومی رعایت تشریفات مناقصه و مزایده را در قراردادهای دولتی لازم دانسته است. از زمان شروع این تشریفات تا امضای قرارداد، سه مرحله طی می‌شود: انتشار آگهی مزایده و مناقصه، پیشنهاد قیمت از جانب مناقصه‌گران و مزایده‌گران و در نهایت امضای قرارداد. تعدّد این مراحل موجب شده در پاسخ به این سوال ‌که ایجاب کدام است و با قبول کدام یک از این مراحل قرارداد منعقد می‌شود؟ بین حقوق‌دانان اختلاف‌نظر به وجود آید که همین امر تشخیص زمان انعقاد این‌گونه عقود را دشوار می‌نماید. از این‌رو، برای رفع این اختلاف، با توجه به آثاری که بر زمان انعقاد قرارداد مترتب است، تعیین ایجاب در معاملات دولتی ضروری است. در این مقاله پس از تعریف ایجاب و بیان ویژگی‌های آن مطابق فقه و حقوق ایران، به بررسی ایجاب در معاملات دولتی پرداخته شده است. با تدقیق در مراحل فوق‌الذکر و هم‌چنین با توجه به سابقه‌ی فقهی ایجاب و وفق قوانین مربوطه به نظر می‌رسد برخلاف آن‌چه برخی بیان کرده‌اند، امضای قرارداد دولتی ایجاب آن محسوب می‌شود.
ایمان دهقانی دهج حمیدرضا صالحی معصومه اکبرزاده
ایجاب شرایط تحقق ایجاب آگهی مزایده و مناقصه پیشنهاد قیمت امضای قراردادهای دولتی

در این نوشتار، ابتدا کلیاتی در مورد تعریف و شرایط ایجاب با امعان‌نظر به منابع فقهی و قوانین و مقررات موجود صورت می‌گیرد. پس از آن، با بررسی مراحل مناقصه و مزایده و تطبیق شرایط ایجاب با مراحل مذکور، نهایتاً به تعیین ایجاب در معاملات دولتی پرداخته می‌شود.