به موجب مادۀ 184 قانون آیین دادرسی مدنی، دادگاه پس از حصول سازش میان طرفین ختم رسیدگی را اعلام و مبادرت به صدور گزارش اصلاحی می‌کند. لیکن قانون در خصوص اینکه «آیا گزارش اصلاحی دارای اعتبار امر مختومه است یا خیر» ساکت است. از طرفی، اعتبار امر مختومه یکی از آثار احکام دادگاه است. بنابراین، اگر گزارش اصلاحی را حکم بدانیم، لاجرم اعتبار امر مختومه شامل آن خواهد شد. لیکن نظریات مخالفی نیز وجود دارد: گروهی معتقدند که گزارش اصلاحی ماهیت قرارداد صلح را دارد؛ در این صورت، چنین گزارشی فقط می‌تواند موضوع دعوای ابطال، فسخ یا اقاله، مطابق قواعد عمومی قراردادها، قرار گیرد. عده‌ای بر این باورند که گزارش اصلاحی حکم محسوب شده، مانند احکام دیگر مشمول اعتبار امر مختومه است. گروهی معتقدند گزارش اصلاحی، قرار سقوط دعوی است. به نظر آنان این گزارش از اعتبار امر مختومه برخوردار است. دسته‌ای دیگر اعتقاد دارند که گزارش اصلاحی یک تصمیم حسبی است که فاقد اعتبار امر مختومه است. به نظر نگارندگان این مقاله، صدور گزارش اصلاحی ممکن است در دو حالت مختلف صورت گیرد که در هریک از این دو حالت، اتّصاف عنوان اعتبار امر مختومه متفاوت است.
حمید ابهری حسین کاویار
اعتبار امر قضاوت‌شده تصمیم حسبی حکم قرار سقوط دعوی گزارش اصلاحی

مطابق بند 6 ماده 84 ق.آ.د.م چنانچه دعوای طرح شده از نظر وحدت موضوع سابقا میان همان اشخاص یا اشخاصی که اصحاب دعوا قائم مقام آنان هستند،رسیدگی شده و نسبت به آن حکم قطعی صادر شده باشد، دادگاه دوباره وارد رسیدگی ماهوی نخواهد شد و براساس قاعده امر قضاوت شده باید نسبت به صدور قرار رد دعوا اقدام کند.اعتبار قضیه محکوم به از آثار و احکام دادگاه ها عبارت است از اموری که در حکم دادگاه اخبار شده و حقوقی که در آن تصدیق گردیده ثابت و تغییر ناپذیر است؛ حتی دادگاه صادر کننده حکم نمی تاند از آن عدول کند، مگر اینکه قانون به صراحت اجازه داده باشد.

هدف این پژوهش آن است که به این پرسش پاسخ دهد که گزارش اصلاحی چه اعتباری دارد و آیا گزارش یاد شده که دادگاه مطابق ماده 184ق.آ.د.م مبادرت به صدور آن می نماید مشمول ایراد امر مختومه خوهد شد یا خیر؟