برای مبارزه با بی­کیفریِ مرتکبانِ جنایات بین­المللی و همچنین پیشگیری از ارتکابِ این­گونه جنایات، «قاعده یا استرداد یا محاکمه» در کنوانسیون‌ها و معاهدات بین­المللی متعددی مطرح شده است. این تعهد بدین معنی است که دولت محل دستگیری متهم به جرم بین­المللی، باید یکی از گزینه­های محاکمه یا استرداد این فرد را اجرا نماید. قاعده مذکور در طول زمان، از قرن هفدهم که اولین بار گروسیوس هلندی آن را مورد توجه قرار داده و در کتاب جنگ و صلح به تشریح آن پرداخته تا عصر حاضر که بررسی این قاعده مهم حقوق بین­الملل کیفری به کمیسیون حقوق بین‌الملل محول گردیده، دچار تغییر و تحولات مختلفی شده است. با وجود کثرت استعمال این قاعده در کنوانسیون‌های متعدد، در زمینه ماهیت معاهداتی این تعهد تردیدی وجود ندارد، اما عرفی بودن این تعهد همچنان مورد اختلاف­ حقوق‌دانان بین‌المللی می­باشد. این مقاله در پی تشریح و بررسی ابعاد گوناگون بیان شده از تعهد به استرداد یا محاکمه در کنوانسیون‌های بین­المللی مختلف و همچنین امکان وجود این قاعده در نظام حقوقی ایران می­باشد.
محمدعلی اردبیلی ندا میرفلاح نصیری استاد حقوق جزا و جرم شناسی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی تهران کارشناس ارشد حقوق بین‌الملل از دانشگاه شهید بهشتی تهران
استرداد محاکمه جرایم بین‌المللی جنایت علیه بشریت تعهد بین‌المللی صلاحیت کیفری

در مقاله حاضر ابتدا با تعریفی از قاعده یا استرداد یا محاکمه مذکور در معاهدات چندجانبـه بـین المللـی و بررسی اجمالی محتوای آن، زمینه برای ارزیابی برخی کنوانسیون های بـین المللـی حـاوی این تعهد در چهار دسته متمایز فراهم میگردد تا به زوایای مختلف این قاعده مهم حقـوق بین الملل کیفری به درستی پرداخته شود، در پایان نیز امکان وجود قاعده مذکور در نظـام حقوقی ایران مورد توجه قرار میگیرد