تعذر اجرای قرارداد در فقه
به موجب قاعده ی «بطلان کل عقد، بتعذر الوفاء بمضمونه» بیان میشود، هر عقدی که وفا به مضمون آن متعذر و ناممکن باشد، باطل است. به عبارت دیگر چنانچه طرفین قرارداد یا یک طرف قرارداد نتوانند به تعهدی که در قرارداد نموده اند، عمل کنند آن قرارداد باطل است.بنابراین چنانچه فروشنده نتواند مبیع را تحویل خریدار دهد یا خریدار نتواند ثمن را تحویل فروشنده دهد یا مؤجر نتواند مورد اجاره را تحویل مستأجر بدهد یا وکیل به دلیل از بین رفتن موضوع وکالت نتواند به وکالت خویش عمل کند، عقد بیع و اجاره و وکالت باطل خواهد بود (زراعت، 1388ش، ص45). مفاد این قاعده به معامله ی خاصی اختصاص ندارد و در همه ی عقود و معاملات جاری است (همان؛ محقق داماد، 1388ش، ج2، ص132؛ موسوی بجنوردی، 1389ق، ج5، ص265) و آنچنانکه در توضیحات آتی خواهد آمد، ملاک اجرای آن متعذر بودن دائمی انجام تعهد است.


چکیده:گاهی اتفاق میافتد که پس از انعقاد عقد به نحو صحت و متعهد شدن متعاقدین به تعهدات ناشی از قرارداد حوادثی رخ میدهد که باعث میگردد، ایفای تعهدات قراردادی ناممکن گردد. همچنین روشن است که تعهد به امر غیر ممکن تعهدی غیر عقلایی و بیهوده و از نظر حقوقی فاقد اعتبار و اثر است.در نتیجه پای بند دانستن متعاقدین به قرارداد در فرضی که اجرای آن غیر ممکن است، امری مذموم و ناپسند مینماید. در فقه قاعده ی خاصی تحت عنوان"بطلان کل عقد بتعذر الوفاء بمضمونه"وجود دارد که به نوعی به یکی از قواعد عمومی قراردادها در فقه تبدیل گردیده است.این قاعده بیانگر این مفهوم است که اگر پس از انعقاد عقد، ایفای تعهدات ناشی از عقد برای همیشه غیر ممکن شود اجرای محتوای قرارداد و تعهدات آن لازم نبوده و آن معامله باطل میباشد و تفاوتی هم بین عقود وجود ندارد و این قاعده در تمامی عقود حتی عقود اذنی نیز جریان خواهد داشت.حقوق ایران در مواد 227 و 229 قانون مدنی به این امر پرداخته است و شروطی برای تحقق عنوان تعذر اجرای قرارداد در نظر گرفته شده است که بدون اجتماع آنها نمیتوان به این قاعده تمسک جست. بدیهی است در فرض اجتماع شرایط لازم برای متعذر شدن ایفای تعهد، متعاقدین از انجام تعهدات بری خواهند گردید. مقالهی حاضر مفهوم و شرایط تحقق و آثار استناد به این قاعده در فقه و حقوق ایران را مورد مقایسه قرار میدهد که در نهایت منجر به روشن شدن وجوه تمایز و تشابهی تعذر ایفای قرارداد در فقه و حقوق خواهد شد.
تایید شده:on
نویسنده مقاله و یا کتاب:امید شعبانی
دانشگاه نویسنده مقاله:دانش آموخته ی دکتری دانشگاه آزاد اسلامی، گروه حقوق خصوصی، واحد علوم و تحقیقات، تهران،ایران
قابل فروش:on
تصویر جلد:{"path":"app\/upload\/8.png","size":4233,"type":"image\/png"}
فایل مقاله:{"path":"app\/upload\/\u062a\u0639\u0630\u0631 \u0627\u062c\u0631\u0627\u06cc \u0642\u0631\u0627\u0631\u062f\u0627\u062f.pdf","size":196081,"type":"application\/pdf"}
کلمات کلیدی: تعذر، قرارداد، بطلان، تعهد، ایفای عقد
برای دوستانتان به اشتراک بگذارید

برای اشتراک گذاری این صفحه، روی هر کدام از شبکه های اجتماعی که مایل بودید کلیک کنید: